Vandinn er margslunginn og Vinstri hreyfingin grænt framboð hefur mótað leiðir sem heldur áfram að mæta þeim hópum sem enn eru illa staddir á Íslandi.

a) Lánsveðshópurinn.  Bráðlega verða kynntar lausnir fyrir þá skuldara sem eru með lánsveð á húsum sínum og hafa því fallið fyrir utan aðrar leiðréttingar. Lífeyrissjóðir og fjármálafyrirtæki hafa staðið gegn þessari leiðréttingu í langan tíma og niðurstaðan verður sú að leiðréttingin verður kostuð af mestu leyti af ríkisjóði.

b) Þeir sem fjármögnuðu húsin með sparnaði sem étist hefur upp.  Á línuritinu hér fyrir neðan kemur fram þróun íbúðarverðs í samanburði við launaþróun. Þar sést að þeir sem tóku húsnæðislán frá öðrum ársfjórðungi 2005 og fram til ársloka 2008 lenti illa í hruninu. Þar má tala um forsendubrest á húsnæðismarkaði þar sem húsnæðisverð var keyrt upp úr öllum hæðum. Hægt að færa niður hjá þessum hópi með eignarmörkum og reiknað er með að sú leiðrétting kosti 24 milljarða króna.  Með þessari aðgerð er jafnræði tryggt um leið og leitast er við að ná sátt við þá sem hvað skuldsettastir eru.

c) Að tryggja heilbrigt fjármálakerfi. Til lengri tíma þarf að tryggja að íslenskir lántakendur búi ekki við það lánakerfi að ábyrgð á lélegri hagstjórn og veikri krónu fari ekki beint á herðar skuldara. Sjálf hef ég skoðað verðtrygginguna út frá evrópskri löggjöf og er sannfærð um að hún er ólögleg. Ríkið ætti að hafa forgöngu um að hraða dómsmálum um lögmæti verðtryggingarinnar. Það er þjóðþrifaverk.

Yfirvöld þurfa að fara að taka yfir stjórn peningamála í landinu. Peningakerfið eins og önnur kerfi þurfa að nýtast samfélaginu betur. Það var viðtekin skoðun fyrir hrun að það væri ekki hlutverk stjórnmálamanna að segja bankamönnum til verka. Þeir væru sérfræðingar á sínu sviði sem vissu hvernig best væri staðið að hlutunum. Hugmyndir sem endurspegla svo átakanlega vanmat á hlutverki stjórnmálamanna eiga að  heyra sögunni til.

Til margra ára hefur ekki þótt ástæða til að ráðast gegn spillingu í íslensku þjóðfélagi þar sem alþjóðleg spillingarvísitala (e: Corruption Perception Index) hefur sýnt Ísland sem eitt óspilltasta land í heimi. Ég tel ekki að þessar niðurstöður séu marklausar. Enda tel ég alveg ljóst að ef landið væri gegnsýrt af spillingu í þrengstu skilgreiningu þess orðs hefði mér ekki verið falið forsvar sveitarstjórnar. Þangað hef ég þrátt fyrir allt komist þó ég hafi alla tíð spurt gagnrýninna spurninga og staðið gegn samstarfsfélögum og vinum ef dýpsta sannfæring hefur boðið mér annað. Það hefur reyndar hvorki verið skemmtilegt né auðvelt.

Í pólitík á Íslandi hef ég aldrei orðið vitni af spillingu eins og hún gerist í hörðustu mafíumyndum. En ég hef rekið mig á að ákvarðanir eru teknar áður en ákvörðunarferli hefjast. Ég hef haft rökstuddan grun um óeðlileg áhrif áhrifamanna (og kvenna) á ráðningaferli, stefnumótunarferla og ákvarðanatökur. Ég hef rekið mig á fyrirgreiðslu vegna frændsemi eða vinatengsla, greiðasemi eða meðvirkni. Í því samhengi er ég ekki eingöngu að tala um kjörna fulltrúa eða opinbera stjórnsýslu heldur einnig fulltrúar atvinnulífsins eða félagasamtaka.

Þessir þættir eru ekki endilega augljósir og erfitt er að henda reiður á þeim með lögum og reglum. Það þarf meiri umræðu um þessi mál og við þurfum að skapa okkur menning sem heftur í sér innbyggða varnagla gegn leyndarhyggju og hálfsannleik. Það er menning sem reynir að komast að kjarna málsins, tekur mark á ábendingum þó þær séu ekki mjög skýrar, spyr spurninga og leggur áherslu á að þekkja hvaðan ákvarðanir koma og á hverju þær byggjast.

Spilling er andfélagleg hegðun sem hefur skaðleg áhrif á samfélagslega ábyrgð og heilindi almennings og stofnana.Til þess að draga úr spilltri hegðun er nauðsynlegt að ráðast að uppruna spillingarinnar og skapa þannig samfélag að erfitt sé fyrir einstaklinga að komast upp með að beita opinberu valdi til að þjóna sérhagsmunum. Það er staðreynd að gott lagaumhverfi er ekki nóg til að berjast gegn spillingu. Það þarf að breyta hugarfari í samfélaginu þannig að hægt sé að koma auga á þá spillingu sem felast í siðferði þeirra sem fara með völd í íslensku samfélagi.

Í mínum huga tengist spilling í samfélaginu menningunni og í gegnum menninguna miðlum við hugmyndum sem m.a. hefur áhrif á einelti og grimmdarlega samkeppni milli einstaklinga. Við verðum að standa saman um þá grundvallarhugmynd að það borgi sig að fara eftir reglunum. Við verðum að tryggja að valdamenn komist ekki upp með að segja ósatt, stunda blekkingarleiki eða hlusta ekki á þá sem bera fram óþægileg sjónarhorn. Til þess að byggja betra samfélag þurfum við að þora að vekja athygli á því sem brýtur gegn siðferðiskennd okkar, berjast fyrir bættum vinnubrögðum í okkar nærumhverfi og síðast en ekki síst standa með þeim sem eru órétti beittir. Það er stundum auðveldara um að hugsa en í að komast.

Upplýst ákvörðun án samnings

Mantran um að við getum ekki tekið upplýsta ákvörðun um aðild að ESB fyrr en samningur liggur fyrir er sterk. Áður en Alþingi ákvað að sækja um aðild að ESB treysti fólk sér þó almennt til að hafa skoðun á því hvort við vildum ganga í sambandið eða ekki. Vinstri græn og Sjálfstæðismenn boðuðu til dæmis tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild fyrir síðustu kosningar. Um hvað hefði verið kosið í þeirri fyrri? Jú, lykilspurninguna. Vilt þú ganga í Evrópusambandið? -með tilliti til þeirrar stjórnskipunar og hugmyndafræði sem að baki sambandinu býr. Lykilspurningin í þessu samhengi er alls ekki hvort við græðum í krónum og aurum á því að ganga í ESB samkvæmt samningnum sem við bíðum. Samningur um tímabundnar undanþágur frá regluverki Evrópusambandsins verður alltaf lítilvæglegur í samanburði við þá skuldbindingu sem felst í því að vera Evrópusambandsþjóð til allrar framtíðar.

Þjóðin ákveði framhaldið

Það er okkar skoðun að Ísland eigi að standa utan ESB, nýti sína stöðu utan sambandsins og sæki fram. Í smæð okkar og sérstöðu  á alþjóðavettvangi felast líka einstök tækifæri sem við getum nýtt betur. Þjóðin átti að fá að kjósa um samning og það átti að gerast á yfirstandandi kjörtímabili. Það mun ekki geta orðið að veruleika. Kannski vill meirihluti þjóðarinnar sækja samning til að kjósa um og jafnvel verja nokkrum árum til viðbótar til þess,  en kannski ekki. Ef meirihluti þjóðarinnar vill það ekki verðum við að geta svarað með góðri samvisku – fyrir hvern er verið að sækja þennan samning?

Arndís Soffía Sigurðardóttir

Inga Sigrún Atladóttir

Þórbergur Torfason

Undanfarin sjö ár hef ég verið í samskiptum við ykkur. Í gegnum þau samskipti hefur vegsemd ykkar ekki aukist í mínum huga. Líklega er það gagnkvæmt enda hafið þið um margt annað að hugsa en að glíma við tilfinningasemi og fáfræði. Um flutningskerfi raforku í gegnum Sveitarfélagið Voga deilum við enn og þið eruð ennþá fullir sjálfstrausts, sannfærðir um að þið munið fá ykkar fram. Gott og vel.

En hafið þið hugsað um áætlanir ykkar út frá öðrum en ykkar lögfræðilegu og verkfræðilegu sjónarhornum? Hafið þið hugsað um afleiðingar þess að kerfisáætlun ykkar nái fram að ganga? Hafið þið hugsað um hvernig 30 metra há stálmöstur hringinn í kringum landið mun breyta ásýnd þess?  Hvernig stálmöstrin fara með ásýnd Breiðamerkursands og sýnina til Vatnajökuls, Jökuldal, Mývatnsöræfi, Öxnadal, Héraðsvötnin, Víðidalinn, Húnavatnssýslurnar og Skarðsheiðina? Á ferð ykkar hringinn í kringum landið gerið þið áætlanir um risavaxin háspennumöstur og það tæki langan tíma að telja upp allar þær perlur Íslands sem möstrin ykkar vilja faðma.

Með þessum áformum reisið þið minnisvarða þeirri stefnu sem mótuð var árið 1995 þegar formleg brunaútsala hófst á orkulindum Íslands. Sú stefna birtist hvað skýrast í bæklingi Markaðsskrifstofu Iðnaðarráðuneytisins og Landsvirkjunar sem bar heitið LOWEST ENEGY PRICES! Með háspennumöstrum ykkar hringinn í kringum landið rammið þið inn stefnuna og reisið Íslendingum í öllum landshlutum minnisvarða um skammsýna pólitíkusa, taumlausa gróðahyggju og fyrirlitningu á þeim taugum sem Íslendingar bera til landsins.

Þið eruð væntanlega stoltir, það skiptir svo miklu máli að þurfa ekki að snúa til baka, þurfa ekki að endurskoða áætlanir eða koma til móts við vilja almennra borgara, landeigenda og fávísra sveitarstjórnamanna. Ef hægt er að ryðjast yfir sem flesta, þá telst það fullnaðarsigur.

Með kærri þökk fyrir sýna mér hvernig manneskja ég vil ekki vera.

Inga Sigrún Atladóttir
forseti bæjarstjórnar í Sveitarfélaginu Vogum.

Fyrir nokkrum árum var ég nokkuð áhugasöm um inngöngu í Evrópusambandið. Réð þar mestu trú mín á að til að ráðast að rótum spillingar og hagsmunapots hér á landi þyrftum við að leita eftir auknu samstarfi við Evrópuþjóðir. Í námi í stjórnmálafræðideild skráði ég mig í Evrópufræði því mig langaði til að læra meira um Evrópusamvinnuna og kunna skil á helstu starfsháttum og reglum sambandsins.  En þegar leið á námið fór ég að draga oftar og oftar þá ályktun að Ísland væri ekki tilbúið til að ganga í Evrópusambandið. Það er því skoðun mín að gera eigi hlé á aðildarviðræðum á meðan við klárum að byggja upp okkar eigið samfélag og eftir það gætum við tekið sameiginlega ákvörðun.

Rök mín eru þessi:

1. Hagstjórn á Íslandi er tilviljunarkennd og byggir á ómarkvissum inngripum og óskýrri stefnu.

Sambandið virðist vera að færast í átt til ríkjabandalags með aukinni miðstýringu í efnahagsmálum. Til þess að geta tekið þátt í því ferli þurfum við tíma til að endurskoða okkar eigin vinnubrögð og ákveða hver stefna okkar á að vera til framtíðar. Þar eru við ekki aðeins að tala um krónu eða evru heldur einnig umgjörð um hagstjórnarákvarðanir og samspil ríkisfjármála og peningastefnu.

2. Íslensk stjórnsýsla er ekki nógu sterk til þess að taka þátt í flóknu Evrópusamstarfi.

Þrátt fyrir að hægt sé að ráðast að rótum spillingar og hagsmunapots með auknu samstarfi við Evrópuþjóðir er raunveruleg hætta á að íslensk stjórnsýsla hafi ekki burði til að fylgja góðum reglum eftir m.a. vegna ómarkvissra pólitískra inngripa, smæðar, persónulegra tengsla og ónógrar áherslu á faglega starfshætti.

3. Íslenskar klíkur geta lagað erlendar reglur að eigin þörfum.

Frá Evrópusambandinu hafa komið lög  og reglugerðir sem hefur verið ætlað að tryggja almannahag, t.d. ákvæði um neytendavernd. Þau lög hafa fengið meðferð í íslenska stjórnkerfinu og þar verið aðlöguð sérhagsmunum á kostnað almennings.  Eftirlit með innleiðingu hefur ekki verið nægjanlegt og afleiðingarnar þær að auðvelt er að sniðganga raunverulegan anda laganna.

Að mínu mati er mjög mikilvægt að styrkja bæði stefnu og stjórnkerfi áður en ákvörðun er tekin um nánara Evrópusamstarf. Þá er ekki nóg að fá ný lög eða stjórnarskrá heldur verðum við að gefa  stjórnkerfinu tíma að aðlagast lögunum. Ef við göngum inn í sambandið með ómótaða efnahagsstefnu, veika stjórnsýslu og lélegar eftirlitsstofnanir  er raunverulega hætta á að við setjum á spena nýja klíkur sem tryggi sér aðgang að nýjum gæðum í krafti fyrirgreiðslupólitíkur.

Í Evrópuumræðu innan VG sem vonandi verður öflug á næstunni legg ég til þekkingu mína og skoðanir. Von mín er að í umræðunni þroskist skoðanir okkar allra og við getum sett fram vel ígrundaða stefnu í Evrópumálum sem við vinnum öll að eftir næstu kosningar. Framtíðartengsl landsins við önnur lönd verða að byggja á skýrri sýn, þar sem greint er milli sérhagsmuna og almannahagsmuna og leitað lausna sem eru til raunverulegra hagsbóta fyrir almenning í landinu.

Í guðfræðináminu lásum við m.a. bækur um ofbeldi innan trúarhópa. Innan ýmissa safnaða voru einstaklingar sem nýttu sér hugmyndir trúarinnar til að réttlæta ofbeldi, sem jók á skömm og niðurlægingu fórnarlambsins. Þannig var boðskapurinn notaður til að gera ofbeldið enn verra og krafan um að þolandinn segði ekki frá var hluti af hugmyndafræðinni. Manneskja sem sannarlega trúir þeim boðskap sem notaður er til að réttlæta ofbeldi og kúgun á erfitt með að berjast gegn því. Óljós skil milli ofbeldisins og trúarboðskaparins veldur því að fórnarlambið á erfitt með að segja frá án þess að gera lítið úr trú sinni en getur þó illa nýtt sér trúna til uppbyggingar. Þannig myndast svipað tilfinningastríð milli hins fullorðna og trúarhópsins og milli barna og foreldra sem beita ofbeldi.

Seint á síðustu öld var fjallað um kynferðisofbeldi innan íslensku þjóðkirkjunnar og blandaði ég mér m.a. í opinbera umræðu um það mál.  Í dag er kynnt skýrsla nefndar sem var skipuð í ágúst 2011 í kjölfar ásakana sem bornar voru á fyrrverandi starfsmenn kaþólsku kirkjunnar um andlegt og líkamlegt ofbeldi gagnvart nemendum Landakotsskóla. Niðurstaða nefndarinnar er að reglusystur, prestar og biskupar kaþólsku kirkjunnar hafi vanrækt skyldur sínar um rannsókn mála í kjölfar ásakana um ofbeldi, svo og skráningu og varðveislu. Þá segir nefndin um andlegt ofbeldi í Landakotsskóla, að viðbrögð nokkurra einstaklinga innan kirkjunnar teljist vera þöggun. Þetta minnir mjög á niðurstöðu svipaðrar skýrslu íslensku þjóðkirkjunnar.

Ég veit að innan margra trúarhreyfinga er unnið gott starf en ég hef líka séð hvernig skortur á gagnrýni getur skapað þöggun, kúgun og einangrun. Innan þjóðkirkjunnar hafa verið settar reglur og verkferlar um viðbrögð við kynferðisofbeldi og skilst mér að það þjóni sínum tilgangi. Þó verða allir að horfast í augu við að ef samfélagið tekur ekki stöðu með þeim sem tilkynna ofbeldi en kýs fremur að leyfa meintum brotamönnum að njóta vafans, náum við engum árangri til framtíðar.

Það er rétt að ekki eru allar ásakanir um ofbeldi sannar, en það á þó ekki að koma í veg fyrir að við nennum að hlusta, leiðbeina og styðja þá sem á einhvern hátt telja á sér brotið. Að veita meintum fórnarlömbum stuðning þýðir ekki að við þurfum að leggja frá okkur gagnrýna hugsun og ganga í trúarhópinn „stuðningsmenn fórnarlamba“. Það þýðir einungis að við viðurkennum að ofbeldi getur átt sér stað víða í samfélaginu og við viljum leggja okkar af mörkum til að uppræta það.

Í stefnu Sveitarfélagsins Voga sveitarfélagsins kemur fram að öll ný flutningsmannvirki raforku í sveitarfélaginu skulu fara í jörð. Í samræmi við þessa stefnumótun og eindreginn vilja íbúa sem m.a. kom fram á íbúafundi í sveitarfélaginu þann 20. júní 2007 hefur Bæjarstjórn Sveitarfélagsins Voga dregið til baka það samkomulag sem fyrri bæjarstjórn gerði við Landsnet. Á bæjarstjórnarfundi árið 2011 í kjölfar fundar með Landsneti samþykkti  bæjarstjórn einróma ákvörðun bæjarráðs um að þar sem tafist hefur að leggja nýja háspennulínu og ekki er fyrirséð hvenær hún verður lögð þá sé samkomulagið við Landsnet úr gildi fallið. Ennfremur var samþykkt að taka umræddar háspennulínur af skipulagi enda hefur nú þegar verið samþykkt að heimila á skipulagi jarðstreng í gegnum land sveitarfélagsins meðfram Reykjanesbraut.

Margir hafa tekið þátt í baráttu Sveitarfélagsins Voga gegn ofurvaldi Landsnets. Sum okkar eru landeigendur, aðrir sveitastjórnarmenn og enn aðrir almennir íbúar.  Þetta er allt fólk á sameiginlegt er að það lítur á landið sitt með viðhorfi bóndans.  Það eru viðhorf og tilfinningar bóndans, sem ráða afstöðunni. Bóndinn hugsar til framtíðar og  gerir sér grein fyrir því að aðrir muni nýta landið á eftir honum og því ber honum skylda til þess að halda því í góðu horfi á meðan hann fer með það. Bóndinn er þannig vörslumaður landsins á meðan hans nýtur við. Bóndinn vill líka nýta landið, en þegar ónýtt land er tekið til nýtingar, eiga það að vera bestu not.

Bóndinn hugsar ekki eins og nútíma bankamaður, allt verður að skila arði í hvelli. Í rauninni lítur góður bóndi hugsunarhátt bankamannanna hornauga. Hann hugsar til lengri tíma og honum er ekki sama, hvernig gróðinn kemur til. Bóndinn ber virðingu fyrir landi sínu, veit, að það stendur, þótt hann hverfi á braut, og hann vill ekki láta annað um sig spyrjast en hann hafi leitast við að fara vel með sitt land.

Þó að við sveitarstjórnarmenn séu almennt ekki bændur eigum við að tileinka okkur þetta viðhorf. Í nútímahugmyndafræði er þessi hugsun kölluð sjálfbær þróun og snýst um að ganga ekki á náttúruna þannig að framtíðarmöguleikar spillist. Sjálfbær meðferð skipulagsvalds horfir til þeirrar ábyrgðar sem sveitarstjórnarmenn bera á umhverfinu og gera sér grein fyrir varanlegu áhrifum sem mistök hafa í för með sér. Landið er ekki hérna bara til þess að skapa okkur stundargróða, það er hér fyrir okkur og framtíðina – og auðvitað vitum við minnst um það, hvernig það kann að vera hagnýtt í framtíðinni. Okkur ber að umgangast það af nærgætni á meðan við gætum þess – og treysta á þá, sem á eftir okkur koma.  Leiðsögn okkar skiptir máli fyrir framtíðina.

Það sem leiddi mig að þessum kenningum voru rannsóknir Svans Kristjánssonar stjórnmálafræðings en hann hefur rannsakað íslenska lýðræðishefð fyrir lýðveldisstofnun. Rannsóknir Svans byggja á gömlum alþýðuritum á íslandi sem m.a. gengu manna á milli innan ungmennafélaganna. Á Íslandi þróaðist hugmyndin um lýðræði innan frjálsra félagasamtaka snemma á síðustu öld en átti sér líka rætur rætur í erlendum og trúarlegum áhrifum. Hugmynd Íslendinga um lýðræði byggði á að lýðræðið sprytti frá grasrótinni og leiddi þaðan óslitið út í samfélagið. Hugmyndirnar um lýðræði sem óslitinn feril olli því að Íslendingar sáu enga andstæðu milli frelsis einstaklings og frelsi þjóðarinnar og engan eðlismun á hugmyndinni um beint lýðræði og fulltrúarlýðræði. Leið Íslands til lýðræðis mótast af þeirri viðleitni manna að sætta ólík sjónarmið með hugmyndinni um frjálsa einstaklinga sem hliðstæðu lýðræðis í sjálfstæðu ríki.

Það er því rangt sem stundum er haldið fram í umræðunni að á Íslandi hafi ekki þróast raunverulegt lýðræði. Staðreyndin virðist hins vegar vera sú að sú þroskaða lýðræðishefð sem hér hafði þróast tapaðist niður við lýðveldisstofnun. Lýðveldisstofnunin var markmið í sjálfu sér og eftir það virðist sú lifandi tilfinning sem Íslendingar höfðu fyrir lýðræðinu hafa dofnað. Umgengni stjórnmálamanna og embættismanna við fulltrúalýðræðið virðist einnig hafa valdið því að íslenskur almenningur missti trú á getu sinni til að hafa áhrif og þar af leiðandi trúna á að vilji fjöldans gæti orðið að veruleika á Alþingi.

Í arfleigð ungmannafélaganna, málfundafélaganna og lestrarfélaganna eigum við eina merkilegustu lýðræðistilraunir sem gerðar hafa verið. Á þeim grunni getum við endurnýjað trúna á lýðræðið og skapað samfélag þar sem almenningur getur haft raunveruleg áhrif.

Mér datt þetta í hug í vikunni þegar ég las grein um hlutverk félagsmótunarkerfa  í grunnskólum og hvort slíkar reglur gætu haft alvarlegar afleiðingar á þroska barna og unglinga. Umræðan um félagsmótun og reglur í skólum er mikilvæg og hana þarf að taka bæði frá sjónarhóli einstaklinga og samfélags. Ég hef lært mörg agastjórnunar og félagsmótunarkerfi til að nota í skólum. Ég hef líka fylgst með börnum fara í gegnum grunnskólann án þess að geta tileinkað sér þær reglur sem settar voru í skólanum. Ég hef séð hvernig starfsfólk hefur stundum lagað reglur að hegðun þessara barna og svo hef ég fylgst með hvernig þeim gengur að fóta sig úti í samfélaginu. Í nokkrum tilfellum hef ég fylgst með þeim ganga í glæpasamtök eða hefja afbrotaferil eftir að þeir luku grunnskóla og þá hef ég spurt mig: Hefi þeim gengið betur ef við hefðum fengið þau til að bera meiri virðingu fyrir reglum í skólanum?  Við því hef ég engin svör fengið.

Eitt af einkennum íslenskrar menningar er óhamin náttúra og hugsanlega viljum við líka vernda villta náttúru í okkar eigin þjóðarsál. Við viljum sýna lélegum eftirlitsstofnunum umburðarlyndi, við viljum ekki spyrja dugmikla banka – og embættismenn of áleitinna spurninga og viljum frekar heyra hetjusögur af afbrotamönnum en af þeim sem gæta laga og réttar. Sköpunarkraft og frumleika er nauðsynlegt að rækta en hvenær er frelsi einstaklinga á kostnað allra hinna.

Á Eskifirði fannst öllum sjálfsagt að góður gamall maður keyrði á jeppanum sínum um götur bæjarins þrátt fyrir takmarkaða getu. Alli ríki var enginn lögbrjótur og samfélagið vildi launa honum ævistarfið. En stundum hugsa ég um hvað hefði gerst ef ég  hefði ekki séð jeppann hans eða talið mig örugga á hægri reglunni þegar ég mætti honum. Hvað ef hann hefði ekki tekið eftir börnum á götunni eða ókunnugir ferðamenn hefðu átt leið hjá.

En það var nú eitthvað sem við í firðinum fallega vildum aldrei  hugsa um.

Annars vegar er það stjórnlagaþingmenn ásamt einstaklingum úr stjórnmálasamtökunum Dögun sem ferðast um í rútu þar sem hver dagur er öðrum skemmtilegri. Sífellt berast fréttir af því hvaða stórstjarna er kominn í rútuna, hver yfirgefur gleðskapinn og hvaða uppátækjum farþegarnir hafa tekið upp á síðasta sólarhringinn. Andstæðingar þessarar sirkuslestar eru  Bjarni Ben og félagar sem alls ekki kætast við kosningarnar og er því bæði móðgaðir og spældir. Þeir skilja ekkert í því hvers vegna á að þvinga slík ólög yfir þjóðina, drögin séu ólýðræðisleg, óskiljanleg, ómerkileg og ómarktæk.  Auk þess þykir fýlupokunum augljóst að ef drögin verði samþykkt viti það á átök og glundroða sem engan endi muni taka.

Átök um réttinn til að skilgreina hvað er rétt og rangt í samfélaginu eru alls staðar til staðar. Samkvæmt viðurkenndum félagsfræðikenningum er sterkasta vald í samfélaginu  valdið til að skilgreina ríkjandi hugmyndafræði. Samkvæmt þeim hefur sá mest vald sem hefur styrk til að stjórna umræðunni, ákveða hvaða mál eru á dagskrá, skilgreina hvað skoðanir eru við hæfi og hvaða hegðun er samþykkt. Hugmyndahönnuðirnir móta samfélagið og fá fólk til að samþykkja ósjálfrátt ríkjandi hugmyndir, hegðun og gildi. Þeir sem hafa aðra lífsskoðun falla ekki inn í samfélagið og þurfa að breyta hegðun sinni og hugmyndum til að öðlast samþykki. Á síðustu árum hafa hugmyndirnar þróast og félagsfræðingar undir áhrifum alþjóðavæðingar hafa sýnt fram á kosti þess að einstaklingar og samfélög þrói með sér starfshætti sem markvisst reyna að vinna gegn mótunarvaldi samfélagsins.

Hóparnir tveir, þeir hressu og þeir spældu takast nú á um að skilgreina fyrir okkur kjósendum hvernig rétt sé að haga sér. Nú getum við öll fylgst spennt með, safnast í stuðningshópa og jafnvel fengið að troða okkur út af pylsum og gosi ef við erum heppin. Þann 20. október fáum við svo enn á ný tækifæri til að skilgreina fyrir sjálfum okkur og öðrum hvort við erum í vinnings- eða tapliðinu.